Perspektywy integracji europejskiej

3. INTEGRACJA GOSPODARCZA EUROPY

Integracja gospodarcza państw europejskich, stanowiąca podstawę integracji europejskiej oraz podstawę funkcjonowania Unii Europejskiej, posiada swoje prawidłowości, które wynikają z samej natury tego procesu.  Prawidłowości te nie są wynikiem opinii określonych środowisk czy też działań popierających integrację europejską grup interesów, co często próbują sugerować zagorzali przeciwnicy oraz Unii Europejskiej.

Integracja gospodarcza, dzięki której możliwe było powstanie oraz dalszy rozwój Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej jest procesem w którym w sposób naturalny przechodzimy przez określone, występujące po sobie etapy. Każda kolejny etap jest przy tym kontynuacją etapu poprzedniego. W procesie tym wyróżniamy: I. strefę wolnego handlu, II. unię celną, III. wspólny rynek, IV. unię gospodarczą i walutową, oraz V. pełną integracją gospodarczą. W przypadku Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej, czynnikami, które dodatkowo wpływały na przebieg tego procesu są m.in. takie czynniki jak: położenie geograficzne państw, zbliżony poziom rozwoju infrastruktury gospodarczej i komunikacyjnej państw europejskich, podobny poziom rozwoju gospodarek państw europejskich, a także sprzyjający integracji klimat polityczny i społeczny.

I. Strefa Wolnego Handlu – jest obszarem, na którym państwa rezygnują we wzajemnej wymianie  handlowej ze stosowania ceł oraz ograniczeń ilościowych, z jednoczesnym zachowaniem odrębnych polityk handlowych ( krajowych stawek celnych i kontyngentów) w stosunku do „państw trzecich”.

II. Unia Celna – jest kolejnym etapem integracji gospodarczej, charakteryzującym się likwidacją ceł oraz  ograniczeń ilościowych w wymianie handlowej wewnątrz unii celnej przy jednoczesnym wdrożeniu wspólnej polityki handlowej wobec „państw trzecich” (opartej na wspólnych taryfach celnych).

III. Wspólny Rynek – stanowi jeszcze wyższy poziom integracji gospodarczej państw, w ramach którego, oprócz ustaleń unii celnej, wprowadza się dodatkowo 4 fundamentalne swobody wolnorynkowe, swobodę przepływu -towarów, osób, usług i kapitałów.

IV. Unia Gospodarcza i Walutowa – obejmuje osiągnięcia związane z funkcjonowaniem  wspólnego rynku, które uzupełnia się o daleko idącą koordynację polityk makroekonomicznych państw członkowskich unii  (chodzi o polityki -pieniężną, finansową, budżetową i handlową) zgodną z zasadami wolnorynkowymi i wolną konkurencją. Jednym z podstawowych ustaleń na tym etapie integracji gospodarczej jest centralizacja polityki pieniężnej (emisja pieniądza, ustalenie kursów wymiany walut) prowadząca do wprowadzenia wspólnej waluty.

V. Pełna Integracja Gospodarcza – jest najwyższym etapem integracji gospodarczej prowadzącym do połączenia gospodarek państw unii w jeden sprawnie funkcjonujący organizm gospodarczy wyposażony w ponadnarodowe organy decyzyjne. Na tym etapie integracja gospodarcza państw zostaje powiązana z realizacją wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych.

Jak widzimy, proces integracji gospodarczej państw posiada swoje prawidła oraz wewnętrzną logikę, które, podkreślmy to mocno, nie są poglądem określonej grupy osób czy też stanowiskiem konkretnego środowiska politycznego. Jeśli naszym celem ma być ścisła integracja gospodarcza to musimy zaakceptować te prawidłowości. Dążąc do pełnej integracji gospodarczej nie można się zatrzymać na żadnym z wym. etapów. Jeśli zatrzymamy się na  obecnym etapie integracji gospodarczej, możemy być w przyszłości narażeni na nieprzewidywalne skutki takiej decyzji, z bezpośrednim zagrożeniem bytu samej Unii Europejskiej. Perspektywa taka bez wątpienia nie leży w interesie Europy i Europejczyków. O tym, jak nieprzewidywalna może być sytuacja na świecie, np. w wymiarze ekonomicznym czy społecznym przekonuje nas obecny, powstały poza Europą i obejmujący już cały świat, kryzys finansowo─gospodarczy. Kryzys ten stał się poważnym wyzwaniem także dla integracji europejskiej oraz Unii Europejskiej.

Państwa Członkowskie Unii Europejskiej znajdują się obecnie na etapie budowania Unii Gospodarczej i Walutowej (etap IV). Zamknięcie tego etapu integracji gospodarczej jest konieczne do zbudowania jednolitego, sprawnie funkcjonującego organizmu gospodarczego, który jest celem Wspólnot Europejskich i Unii Euroepjskiej (etap V). Unia Gospodarcza i Walutowa (UGiW) ma długą historię sięgającą przełomu lat 60 i 70─tych XX w. (Plan Wernera). Do propozycji utworzenia UGiW powrócono dopiero w poł. lat 80─tych minionego wieku, przy okazji wprowadzanych wówczas zmian organizacyjnych we Wspólnotach (Jednolity Akt Europejski). W czerwcu 1988 r. podczas posiedzenia Rady Europejskiej powołano specjalny komitet pod przewodnictwem Jacques’a Delors’a, który miał przygotować strategię stopniowego wprowadzenia UGiW (Plan Delors’a). Pierwszy etap UGiW zapoczątkowany został 1 lipca 1990 r. i trwał do 31 grudnia 1993 r. Jego celem było utworzenie jednolitego rynku wewnętrznego. Szczególny nacisk położono wówczas na stworzenie odpowiednich warunków dla funkcjonowania wspólnego rynku finansowego (zniesiono ograniczenia w przepływie kapitału, wzmocniono współpracę narodowych banków centralnych). Poprawiono również koordynację polityk gospodarczych poszczególnych Państw Członkowskich Wspólnot Europejskich (Unii Europejskiej). Drugi etap UGiW objął okres od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1998 r. Jego celem było stworzenie instytucjonalnej infrastruktury dla funkcjonowania unii walutowej. W tym celu utworzony został Europejski Instytut Monetarny (EIM), którego zadaniem było zacieśnianie współpracy pomiędzy bankami centralnymi poszczególnych Państw Członkowskich Unii Europejskiej, koordynowanie ich polityk pieniężnych i finansowych oraz przygotowywanie Wspólnot do emisji wspólnego pieniądza. Zadbano też o lepszą koordynację polityk finansowych i gospodarczych państw Wspólnoty. Jednym z najważniejszych osiągnięć tego etapu  było wyznaczenie kryteriów przejścia do ostatniego etapu UGiW, tzw. kryteriów konwergencji. Trzeci etap UGiW trwał od 1 stycznia 1999 r. do 1 stycznia 2002 r. Jego celem było utworzenie Unii Gospodarczej i Walutowej obejmującej te Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, które spełniały kryteria konwergencji. Europejski Instytut Monetarny został w tym okresie przekształcony w Europejski Bank Centralny (EBC), powołano też Europejski System Banków Centralnych (ESBC), mający łączyć narodowe banki emisyjne i EBC. Kluczowym posunięciem na ostatnim etapie budowy UGiW było przekazanie kompetencji narodowych władz monetarnych w zakresie polityki pieniężno─walutowej Europejskiemu Bankowi Centralnemu.

Przygotowania do wprowadzanie wspólnej waluty euro rozpoczęto od 1998 r., kiedy to ustalone zostały kryteria konwergencji oraz sporządzono listę państw kwalifikujących się do przyjęcia wspólnej waluty (określono nieodwołalne kursy wymiany walut narodowych). Na kolejnym etapie, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. w 11 z 15 Państwach Członkowskich ówczesnej Unii Europejskiej  zaczęła  funkcjonować unia walutowa. Euro wprowadzono wówczas obok walut narodowych, ale tylko w formie bezgotówkowej (do rozliczeń międzybankowych). Wspólną walutę do powszechnego użytku zaczęto wprowadzać w 12 Państwach Członkowskich Unii Europejskiej, które weszły do unii walutowej od 1 stycznia 2002 r., wycofując stopniowo z obiegu monety i banknoty narodowe (1.01─30.06 2002 r.). Euro wprowadzono w 11 państwach wytypowanych na drugim etapie budowy UGiW oraz w Grecji, która została dwunastym uczestnikiem unii walutowej z opóźnieniem, bo dopiero od 1 stycznia 2001 r. Od 2002 r. wspólna waluta euro funkcjonuje w 12 Państwach Członkowskich Unii Europejskiej (Austria, Belgia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia, Włochy). Docelowo euro ma się stać walutą wszystkich członków Unii Europejskiej.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]